Uit diverse identiteitspapieren en foto's die Verbeeck ontdekte, kwam een beeld van het leven van zijn betovergrootouders naar voren. Een brief die Chaja Kalter-Zimmerman, Verbeeck's betovergrootmoeder, is afgenomen toen ze op transport werd gezet naar een concentratiekamp, zou de leidraad voor de voorstelling gaan vormen. Het was geen afgerond verhaal, maar bood voldoende aanknopingspunten om een boeiende voorstelling te maken. De brief is in 1938 geschreven door Chaja's echtgenoot, Mozes Kalter, de man die in het Jodenregister genoemd werd. Toen Kalter zijn dood voelde naderen heeft hij door te schrijven over gebeurtenissen tijdens hun huwelijk afscheid genomen van zijn vrouw. Verbeeck las dat het jonge echtpaar op aandringen van Chaja de Jodenvervolging in Rusland ontvluchtte en op weg ging naar Amerika. Hun kleine fortuin ging - mogelijk - verloren door de koop van valse kaarten voor de overtocht met de Red Star Line en zodoende zijn ze in Antwerpen blijven steken.

Scene uit 'Red Star Line'

De Kalters worden in de voorstelling met zeer veel eerbied neergezet zonder dat ze geïdealiseerd worden. Hun verhaal is door Griet de Wolf (samen met Verbeeck verantwoordelijk voor het concept) in prachtige, gevoelige teksten gevat. De minstens zo mooie muziek, waarin duidelijk Joodse invloeden te horen zijn, is geschreven door Wim Verhoeven. Opvallend is dat er relatief weinig muziek in de voorstelling zit. Een ruzie, die in elke andere musical in een lied verwerkt zou zijn, is muzikaal gezien met rust gelaten en krijgt juist daardoor meer impact. Bovendien duren enkele spelscènes voor een musical gedurfd lang. Zowel David Verbeeck (Mozes) als Ann de Winne (Chaja) weten echter met hun integere spel en zang het publiek anderhalf uur lang te boeien en te ontroeren.

Scene uit 'Red Star Line'

Bij het verhaal past een warm maar sober toneelbeeld. Meer dan drie lampen en een aantal koffers zijn er dan ook niet nodig. De projecties op de achterwand geven aan sommige scènes net even wat meer diepte mee, maar het blijft de vraag of deze (soms afleidende) beelden wel echt nodig zijn. De digitale scenografie weet namelijk nergens zo diep te raken als dat schijnbaar onbeduidende stukje gele stof op Chaja's lange zwarte jas: een Jodenster. Het verhaal, dat zo hoopvol begint met de reis naar Amerika, eindigt namelijk met Chaja's deportatie naar een plaats niet ver van de plek die ze juist wilde ontvluchten. Haar man is enkele jaren daarvoor overleden in Antwerpen, de stad waar hij eigenlijk niet naartoe wilde. Heel mooi is hoe De Winne in het laatste nummer zingt dat ze uitkijkt naar de hereniging met haar man en dat daardoor niets haar nog kan deren, terwijl uit haar stem de wanhoop over haar komende lot doorklinkt.

Het publiek dat deze musical in Nederland gaat zien, moet weten dat het geen voorstelling is waar je huppelend en neuriënd de zaal verlaat. De intieme voorstelling is warm en ontroerend maar tegelijkertijd indringend en schokkend. Je beseft ineens weer dat het stukje gele stof meer is dan een machinaal weefwerkje. Dat een vrouw meer is dan een document dat haar vroegere bestaan erkend. Dat een man meer is dan zijn naam. En dat er heel veel vergeten namen zijn.

Marinus de Graaf 15/10/2003

terug naar boven | afdrukken | bewaren als pdf | als favoriet bewaren