Het verhaal van 'De Tovenaar van Oz' was al een hit toen het enkel nog maar een kinderboek was. Tegenwoordig denken we bij 'Oz' vooral aan twee van de drie musicals die op het verhaal gebaseerd zijn. Welke 'Tovenaar' wordt door SJMA op de planken gezet, welke andere muzikale versies van het verhaal zijn er en hoe is het allemaal begonnen?

Het is 1900 als L. Frank Baum een kinderverhaal schrijft met de titel 'The Wonderful World of Oz'. Binnen een paar jaar vormt het verhaal de basis voor enkele (korte) films. In 1903 gaat de eerste musical die op het boek gebaseerd is in premiére onder de titel 'The Wizard of Oz'. Het script is geschreven door Baum zelf en voor de muziek zijn diverse componisten verantwoordelijk. De musical is 'slechts' 239 keer te zien maar aangezien er dat seizoen maar liefst 26 andere Broadway-musicals in premiére gaan, wordt het toch gezien als een enorme hit. In 1939 wordt een nieuwe versie van de musical door filmmaatschappij MGM uitgebracht. Hoofdrolspeelster Judy Garland is, tot haar oplopende ergernis, meteen onlosmakelijk verbonden met het Oscar-winnende nummer 'Over the Rainbow'; ondanks de vele verzoeken weigert ze jarenlang het nummer te zingen. Wat velen niet weten, is dat deze versie van het verhaal voor een controverse onder Baum's fans zorgt: in de MGM-film droomt Dorothy haar avonturen en de vele karakters in Oz zijn karikaturen van haar familie en bekenden, maar Baum heeft Oz nooit bedoeld als een imaginair land. Twee jaar later wordt de eerste toneelversie van de MGM-film opgevoerd in Londen. Na vele omzwervingen bereikt ook deze versie het Mekka van de musical. In 1997 is er een negentig minuten durende productie te zien waarin tv-ster Roseanne de rol van The Wicked Witch of the West voor haar rekening neemt. Het jaar daarop komt de productie terug met in de cast legendes als Mickey Rooney (The Wizard) en Eartha Kitt (Wicked Which). Speciaal voor Kitt wordt het geschrapte nummer 'Jitterbug' weer in het verhaal ingepast. Al ruim 20 jaar eerder behaalt een derde musicalversie van het verhaal onder de titel 'The Wiz' grote successen op Broadway. De productie wint 7 Tony Awards, waaronder die voor beste musical, beste muziek en beste regie. Ook dit theaterstuk maakt snel de overstap van The Great White Way naar het witte doek en al in 1978, drie jaar na de Broadway-premiére, draait de film met o.a. Diana Ross, Michael Jackson, Richard Pryor en Lena Horn in de Amerikaanse bioscopen. Alleen al het speciaal voor de film geschreven nummer 'A Brand New Day', met tekst en muziek van Luther Vandross, maakt deze film onvergetelijk.

Dorothy en Toto

De musicalversie die jeugdigen het meest tot de verbeelding blijft spreken, is echter de MGM-film uit 1939, met liedjes van H. Arlen en E.Y. Harburg. Omdat bij SJMA kinderen en jongeren van 7 t/m 18 jaar de mogelijkheid krijgen zich in het musicalvak te bekwamen door te spelen in volwaardige podiumproducties, ligt het voor de hand dat is gekozen voor de op die film gebaseerde toneelversie. MGM deed al een beroep op tientallen kinderen (en vele lilliputters), dus SJMA kon niet achterblijven; per voorstelling betreden ruim 30 kinderen het toneel. In totaal is een beroep gedaan op 160 leerlingen van de stichting. In de voorstelling spelen ze bijrollen en veel ensemblerollen; munchkins, kraaien, bomen, snotapen, winkies, vleermuizen en natuurlijk de inwoners van Smaragdstad. Ook de zes actrices die per toerbeurt Dorothy spelen zijn geselecteerd uit de 'eigen kweek' van de stichting. Meer dan 80 leerlingen van de musicalopleiding deden auditie voor deze felbegeerde rol.

Bij SJMA, dat onder de artistieke leiding staat van Joanna Woud, worden de leerlingen bijgestaan door professionele acteurs en theatermakers. Het creatieve team bij 'De Tovernaar van Oz' bestaat uit Jaap Dijkhuis (regie, kostuum- en decorontwerp), Maarten Vonder (vertaling), Katja Hoenjet en Cindy Wijnen (choreografie), Mike den Ottolander (licht), Sebastiaan van der Ham  (schmink en props) en Jan van Hemert (decoraties en supervisie). Het orkest 'The Perfect Pit Connection' staat onder leiding van Jeroen Sleyfer.

Enkele Munchkins

Zoals gezegd is 'De Tovenaar van Oz' nog slechts enkele malen te zien; zondag 22 februari in Den Haag in Theater aan het Spui en zaterdag 27 maart in Amsterdam in Pepsi Stage. Die laatste dag zorgen de spelers uit de  A, B, C en D Cast met drie voorstellingen (11.30, 15.30 en 19.30 uur) voor een knallend einde van de tour. Bij die voorstellingen is er bovendien een voorprogramma verzorgd door Jeugdtheaterschool Zuidoost. Tijdens de matineevoorstelling van 15.30 uur staat de doelstelling van de Stichting Tegen Zinloos Geweld centraal en krijgt de stichting de cd 'HEYOU', met door Clous van Mechelen gecomponeerde en geschreven liedjes, overhandigd.

De finale van de tour betekent overigens niet dat we nooit meer iets zullen horen van het Land van Oz: Stephen Schwartz's nieuwste musical 'Wicked', over de voorgeschiedenis van de boze heks en de goede fee, staat op de nominatie om verfilmd te worden en Stage Holding werkt momenteel aan een nieuwe Broadway-versie van 'The Wiz'. Voor SJMA is het na 27 maart echter tijd om over te stappen op een ander sprookje: vanaf januari 2005 brengt de stichting de Broadway-versie van Rodger & Hammerstein's 'Cinderella' oftewel 'Assepoester'.

De laffe leeuw en Dorothy

Kaarten voor 'De Tovenaar van Oz' kunnen online worden besteld via de Uitlijn (of telefonisch via 0900-0191) en via de site van Stichting Jeugd Musical Amsterdam. Op de site van SJMA is tevens meer informatie te vinden over 'De Tovenaar van OZ' en de cd van de voorstelling.

Marinus de Graaf 11/02/2004

terug naar boven | afdrukken | bewaren als pdf | als favoriet bewaren