De legende van De Vliegende Hollander is niet ineens ontstaan. Eerst waren er verhalen over Kapitein van Decken die met zijn schip op Paaszondag uitvoer en daarmee de toorn van God over zich afriep. Later, als een Nederlands schip in een zeeslag op miraculeuze wijze ontsnapt, geven de Engelsen de legende zijn naam: The Flying Dutchmen waarbij 'flying' niet staat voor 'vliegen' maar voor 'vluchten'. In de tijd van de VOC beginnen de verhalen zich af te spelen rond Kaap De Goede Hoop. Onverwachte stormen en verraderlijke stromingen in het gebied voeden het verhaal over het onbemande schip dat met roodgloeiende zeilen woeste zeeën bevaart.

Kevin van der Leeuw als Rook (Foto Fred Roland)

De musical begint met een aria van kapitein Van Decken's vrouw Katharina (Ester Ruiig). De vraag is of dit effectief is. Het publiek moet meteen een zwaar nummer verwerken en krijgt een verkeerde indruk van de te varen koers. Katharina speelt geen belanghebbende rol in het verhaal. Aan het einde weet je zelfs niet wat er van haar geworden is. Scriptschrijver en regisseur Sebastiaan Smits kiest er namelijk voor het verhaal te vertellen vanuit de scheepsjongen Rook (Kevin van der Leeuw). Rook voer mee uit op Paaszondag maar is bij de Kaap van boord gevlucht en naar huis teruggekeerd. Het nadeel van het kiezen voor Rook als hoofdpersoon is dat het publiek steeds zit te kijken naar een jongen die handelt vanuit angst en niet vanuit een positieve emotie. De VOC wil achterhalen wat er precies met Kapitein van Decken (Jeroen Phaff) en het schip gebeurd is. Aangezien Rook de enige is die erbij was, moet hij mee met de expeditie van kapitein Van Kampen (Milan van Weelden) en er zijn diverse partijen die hem van die noodzaak proberen te overtuigen. Zo is er het echtpaar Joan (Ronald van Elburg) en Louise (Jacqueline van Bohemen) dat in de vracht van De Vliegende Hollander geïnvesteerd heeft, Maria Haartogh (Marleen van der Loo), wiens precieze rol onduidelijk blijft maar ze heeft de expeditie gefinancierd, en Rook's vriendin Eva (Jessica Fuchs). Aan het einde van de musical, als vrijwel alle hoofdpersonen in volgorde van introductie het loodje hebben gelegd, blijkt dat De Hollander voor eeuwig door zal blijven varen. Hoewel er enkele scènes, nummer en verhaallijnen overbodig of dubbelop zijn, zijn er ook knap gevonden momenten. De mooiste scène is die waarin Van Kampen onverschillig de dood tegemoet vaart, Van Decken naar de dood hunkert en Rook bang is te gaan sterven.

Ester Ruiig als Katharina (Foto Fred Roland)

Componist Tjeerd de Haas heeft een verzameling melodieuze nummers geschreven. Anders dan vorig jaar klinkt de muziek nu veel meer alsof het van een heus orkest afkomstig is. Indien de musical verder ontwikkeld gaat worden, zal het nog moeilijk worden om sommige composities over boord te gooien.

Jeroen Phaff als Kapitein van Decken (Foto Fred Roland)

Het is niet verwonderlijk dat Marleen van der Loo en Jeroen Phaff de beste prestatie neerzetten. Vooral Phaff kan zich heerlijk uitleven in zijn rol als duivelse kapitein. Wie echter verwacht dat ze met kop én schouders boven alle anderen uitsteken, zou wel eens aangenaam verrast kunnen worden. Net als bij de geslaagde voorstellingen van 'The Scarlet Pimpernel' in 2003, is het goed te merken dat de cast er zin in heeft en alle zeilen worden bijgezet. Kevin van der Leeuw heeft een zware rol maar hij zet de geplaagde Rook tot het einde goed neer. Hoewel Ester Ruiig een in onwetendheid levende vrouw speelt, zingt ze als een Lorelei. Ook de andere castleden staan vooral vocaal hun mannetje of vrouwtje. Een eervolle vermelding is er voor het spel en de zang van Jeroen Verheij die als bemanningslid Gilles constant in Rook's vaarwater zit.

Marleen van der Loo als Maria Haartogh (Foto Fred Roland)

Het prachtig theatrale decor (Tjitte J. Meijer, ook lichtontwerp) laat een plein zien, omringd door een kade met daaraan de twee verschillende schepen, aan bakboord het schip van Van Kampen en aan stuurboord De Vliegende Hollander, met in het midden een gedeelde boeg. Omdat de links/rechts-verdeling consequent wordt aangehouden is het jammer dat niet op deze goede keuze vertrouwd wordt en De Vliegende Hollander in de laatste scènes op een andere manier weergegeven wordt. Al moet gezegd dat dit derde schip spectaculaire beelden oplevert. De charmes van openluchtvoorstellingen zijn dat omgevingsfactoren een (vooraf bedachte?) rol kunnen spelen. De tijdens de voorstelling ondergaande zon, windvlagen en overdrijvende wolken geven een extra dimensie aan het decor en de voorstelling.

Bij het schrijven van een nieuwe, eigen musical kom je heel wat valkuilen tegen. Alhoewel het niet is gelukt ze allemaal kundig te ontwijken, hebben Sebastiaan Smits en Tjeerd de Haas een onderhoudende musical afgeleverd. Op de uitvoering van het stuk zoals het er nu ligt, valt weinig aan te merken. Het klinkt goed, het ziet er goed uit en naar mate de voorstelling vordert, wordt het verhaal boeiender. 'De Vliegende Hollander' lijkt op een replica van een VOC-schip dat ooit met volle wind in de zeilen het ruime sop zal kiezen. Nog niet helemaal zeewaardig maar, terwijl hij ligt te pronken aan de kade, zeker een bezichtiging waard.

Meer informatie is te vinden op http://www.greg-baud.nl/vh

Marinus de Graaf 14/06/2004

terug naar boven | afdrukken | bewaren als pdf | als favoriet bewaren