'Bloedbroeders' vertelt het verhaal van tweelingbroers die na hun geboorte gescheiden worden. Hun moeder, een alleenstaande vrouw, kan maar net de eindjes aan elkaar knopen en staat noodgedwongen één van haar zonen af aan haar rijke, kinderloze werkgeefster. De tweelingbroers mogen nooit van elkaars bestaan afweten, maar toevallig ontmoeten ze elkaar wel. Er ontstaat een hechte vriendschapsband die nooit stuk lijkt te kunnen gaan. Maar naarmate ze ouder worden, wordt hun vriendschap vaak beproefd. Tot ze het geheim van hun verwantschap te weten komen.

De Britse auteur Willy Russell, bekend van Educating Rita, schreef zowel het scenario, de liedteksten als de muziek en wist met dit materiaal publiek over de hele wereld te ontroeren. In Londen staat het stuk al vijftien jaar op de affiche. En nu is er de Vlaamse versie, waar musicalfans reikhalzend naar uitkijken.

Regisseur Koen van Dijk zou geen vreemde naam mogen zijn. Na zijn theateropleiding bij Frank Sanders legde hij zich eerst toe op het schrijven en vertalen van musicals. Zijn eerste eigen werkstuk, 'Cyrano', haalde zelfs de planken van Broadway, zij het dan met matig succes. Maar Koen van Dijk kreeg er wel twee Tony-nominaties voor. Met componist Ad van Dijk (geen gedeelde stamboom) schreef hij voorts ook nog 'Joe' en 'Rex' en intussen sloeg hij ook aan het regisseren: 'Fame', 'De Griezelbus', 'Kikker', 'Home' en 'Anatevka'. Het lijstje van vertalingen is dan weer te lang, maar reken maar dat je zijn woorden als eens gehoord hebt.

Op het ogenblik dat de repetities van 'Bloedbroeders' in de laatste fase zijn beland, buigt Koen van Dijk zich ook over het tweede seizoen van 'Kunt u mij de weg naar Hamelen vertellen, meneer?', de nieuwe musical 'De zevensprong' én de Broadwaypremière van 'Kikker'. Een mens zou voor minder aan de Xanax zitten. Niet Koen van Dijk. Hij neemt zelfs rustig de tijd om Musical Fan te woord te staan.

MF: Waarom wou u 'Bloedbroeders' opnieuw doen?

van Dijk: Het was mijn allereerste musicalregie, het eindexamen van Jan Schepens en Dimitri Verhoeven trouwens. Nu zijn we zeven jaar later en ben ik aan mijn vijfentwintigste regie bezig. 'Bloedbroeders' heeft een warm plekje in m'n hart en daarom heb ik het stuk nu weer opgepakt. Het zal ook niet dezelfde voorstelling zijn. Toen werden alle rollen door studenten gespeeld, nu kon ik de vrouwelijke personages laten spelen door ervaren, oudere actrices en dat vond ik wel een pluspunt.

MF: 'Bloedbroeders' speelt al 15 jaar in Londen. Waarom is het stuk zo'n succes? Hoe komt het dat de mensen er zo door gepakt zijn?

van Dijk: Dat komt in de eerste plaats door de zeer directe en herkenbare emoties die het stuk oproept. Er is de moederfiguur, die één van haar kinderen als het ware moet opofferen, je hebt de moeder-zoonrelatie, en noem maar op. En het stuk is ook zó goed geschreven. Het ene moment laat Willy Russell je brullen van het lachen en het volgende slaat hij je compleet voor je kiezen. Voor een acteur is dat geweldig om te spelen.

MF: U zei al dat dat niet meer de 'Bloedbroeders' van zeven jaar geleden zal zijn. In hoeverre heeft u de regie anders aangepakt?

van Dijk: Wel, we zijn intussen al weer zeven jaar verder en ik heb al een pak regie gedaan, dus die ervaring neem ik zeker mee. Maar ik voel ook andere emoties dan toen. Ik ben intussen 45. Toen vertelde ik vooral het verhaal van de jongens, nu wou ik toch ook dat van de moeder naar boven brengen. In die zin beïnvloeden mijn eigen gevoelens en ervaringen zeker ook de regie.

MF: U heeft het stuk ook vertaald. Een moeilijke karwei?

van Dijk: Het verhaal is eigenlijk erg rechtlijnig. De taal is erg direct en eenvoudig en het stuk verdraagt zeker geen moeilijkdoenerij. Dus, in dat opzicht schreef de vertaling een beetje zichzelf. Je moet natuurlijk een goeie balans vinden, ook in het Nederlands. Er zitten veel grappen in, die je naar deze context moet overbrengen, en er wordt ook veel gehuild. Dat moet allemaal heel natuurlijk overkomen.

MF: Dat vertaalt zich eigenlijk ook in het decor. Hier geen technische hoogstandjes, waar u in het verleden wel al mee te maken kreeg.

van Dijk: Ja, hier hebben we alleen een eenvoudige draaischijf, gewoon omdat ik niet hou van lange decorwissels. De spelers doen die ook zelf, brengen zelf een wieg, een tafel of een stoeltje op. Ik wou inderdaad de directheid van het stuk ook in het decor weerspiegeld zien. Alle 'ruis' heb ik uit de voorstelling weggelaten. Die heeft dat helemaal niet nodig.

MF: Dat was ooit wel anders: 'Joe' bijvoorbeeld verzoop eigenlijk in de techniek. En wat opmerkelijk is: Joop van den Ende heeft dat onlangs op televisie bij Jeroen Krabbé eigenlijk ook toegegeven.

van Dijk: Ja, maar dat vond hij zeven jaar geleden niet hoor. Hij vond al die vliegtuigen fantastisch (lachje). Ik denk dat we toen met 'Joe' allemaal leergeld hebben betaald. Weet je, iedereen die er bij betrokken was, heeft het nog altijd over de laatste doorloop in de repetitiezaal, met als enige decor stoelen en flightcases. Dat was zo intens, zo puur. Dat was in Carré helemaal verdwenen. In het voorjaar heb ik 'Joe' in Tilburg gedaan met student. Ons decor waren alleen wat keukentrappen. En het werkte. Weet je, ik heb geen problemen met een groot decor als het ten dienste staat van een grootse voorstelling. Maar effecten mogen het verhaal nooit in de weg zitten.

MF: In de categorie 'platgetreden paden': is er een verschil tussen werken in Vlaanderen en werken in Nederland?

van Dijk: Oh ja, dat is er zeker. In België heerst er een heel andere discipline. Ik werk nu met zes Vlaamse topacteurs en dat is zalig. In Nederland ontstaat er bij elke beslissing al snel een discussiegroep (lacht). Toch brengen de acteurs in 'Bloedbroeders' zelf veel aan, maar ze pikken mijn opmerkingen ook heel snel op. Als regisseur is dat natuurlijk zalig werken. Ik wil ook geen dicator zijn. Net als mijn acteurs ben ik een theatermaker en dus begrijpen we elkaar uitstekend.

MF: Hoe zit het met uw plannen voor volgend seizoen? Kan u daar al iets over kwijt?

van Dijk: Nou, op dit moment zit mijn hoofd nog boordevol. Vijf dagen per week zit ik hier in Antwerpen voor 'Bloedbroeders'. 'De Zevensprong' gaat op tournee, het tweede seizoen van 'Hamelen' is begonnen en op 21 oktober gaat 'Kikker' op Broadway in première. Dus je begrijpt dat ik nog wel even bezig ben. Maar daarna neem ik lekker lang pauze en wil ik weer gaan schrijven. Maar daar kan ik nog niets over kwijt, vrees ik (lacht).

MF: Bedankt voor het interview, en veel succes met 'Bloedbroeders'

'Bloedbroeders' met Jan Schepens, Dimitri Verhoeven, Anne Mie Gils, Myriam Bronzwaar, Frank Hoelen en An Vanderstighelen in een vertaling en van regie Koen van Dijk is in Zaal Elckerlyc te zien van 8 oktober tot en met 14 november 2004. Tickets en info: +32 (0) 70 22 32 33 of www.elckerlyc.be.

Johan Depaepe 05/10/2004

terug naar boven | afdrukken | bewaren als pdf | als favoriet bewaren