Ik heb altijd al geweten dat hij een poëet in hart en nieren was en dat hij met zijn gevoel voor taal vroeg of laat z'n sporen zou gaan verdienen. Nu schrijft hij sinds een aantal jaren musicals, toneelstukken en liedjes en ik hang nog steeds, als een hongerige fan, aan zijn lippen. Ik ken niemand in mijn omgeving die op zo'n grappige manier hele rake dingen kan zeggen. Nooit weet ik me verveeld met deze 'goochelaar' van het gesproken en geschreven woord.   

Fulltime schrijver is hij nu. Hij verdient er inmiddels zelfs een aardige boterham mee. Toch begon hij als zanger/acteur in musicals en wist dat meer dan vijftien jaar met veel plezier vol te houden.
Edwin: "Ik ben er na mijn militaire diensttijd voor Unifil min of meer ingerold. Ik had bij terugkeer van het laatste bataljon de landelijke pers gehaald met het zelfgemaakte liedje "Vaarwel Libanon" en begon in 1984 als zanger in een show van Marco Bakker en Caroline Kaart. Dat smaakte beduidend naar méér. Ik ging, op aanraden van Jacques Senf, audities doen voor musicals en speelde vervolgens in 'My fair Lady', 'Me and my girl', 'Evita', 'March of the Falsetto's', 'Cabaret', 'Les Misérables', 'Cyrano', 'Willeke - de musical', 'Carmen', 'Grease', 'The Dancing Queens', 'De Spooktrein' en als laatste 'Bloodbrothers'. Daarna heb ik geen audities meer gedaan.

Ontdekte je toen dat je ook een schrijver was?
"Nee, als kind al. Op de lagere school moesten we vaak opstellen schrijven. Die van mij werden regelmatig hardop in de klas voorgelezen.
Tijdens mijn middelbare school periode woonde ik op Curaçao en schreef daar twee jaar lang wekelijks een column over popmuziek voor een grote krant. Tussendoor schreef ik liedjes op de gitaar, al gauw een slordige honderd. Ja, schrijven heeft altijd al in me gezeten."

Wat ben jij meer: Edwin de zanger/acteur (de extraverte) of Edwin de schrijver (de introverte)?
"Hoewel de schrijver er eerder was, ben ik ook beslist iemand die graag op het podium staat. Mijn sterrenbeeld is Tweelingen en dat zegt misschien genoeg. Ik heb duidelijk twee kanten. Terugkijkend op mijn loopbaan als artiest zie ik wel dat ik me destijds mee heb laten sleuren door die hausse die er toen heerste van almaar audities doen en erbij te moeten en willen horen. Begonnen als lid van het ensemble, kreeg ik na verloop van tijd wel steeds interessantere rollen aangeboden.
Een absoluut hoogtepunt was voor mij de rol van Cyrano in de gelijknamige musical. Ik heb 't geluk gehad om Bill van Dijk 60 keer te mogen vervangen in Carré. Maar dat heeft me ook een beetje verpest. Ik wist dat ik daarna niet meer tevreden zou zijn met een rolletje van drie minuten. Ik heb nog wat 'midden' rollen gespeeld, maar de échte kansen heb ik op de een of andere manier na Cyrano niet meer gekregen."

Ik ken je goed genoeg om te weten dat jij je niet genoeg profileerde. Dat zit niet in je aard...
"Inderdaad. Ik ben geen ster in het mezelf verkopen. En ook niet iemand van 'koste wat kost'. En zo niet, jammer dan."

Genoeg over Edwin als podiumkunstenaar. Vandaag wil ik de schrijver in hem horen. Inmiddels heeft hij een behoorlijke staat van dienst. Na eerst aan de weg te hebben getimmerd als vertaler en scriptbewerker van musicals ('March of the Falsettos', 'Grease', 'Kruimeltje', 'Boy Band', 'Peter Pan' en 'Aspects of Love') wist hij zich te ontpoppen als volwaardig en origineel scriptschrijver. Met de musical 'Alladin' verraste hij menig theaterliefhebber. Daarna werd hij door Esther Bronkhorst voor De Zonnebloem gestrikt. Voor hen schreef hij twee muzikale blijspelen, te weten 'Onder Ons' en 'Onverwacht Weerzien'. In die laatste staan o.a. Henk Poort en Lucie de Lange. Voor het Amsterdams kleinkunstfestival schreef hij onlangs 'Een Schitterende Jongen', een muzikale tragikomedie over de afnemende tolerantie ten aanzien van homoseksualiteit. Op dit moment werkt hij aan de musical 'Pietje Bell' en voor de Zonnebloem is hij opnieuw gevraagd om voor de 'Dutch Divas' een muzikaal theaterprogramma te schrijven. Voeg daar zijn talloze tekenfilmvertalingen aan toe en je begrijpt onmiddellijk dat Edwin inderdaad fulltime van de pen leeft.

Wat heb jij met 'taal'?
"Voor mij is taal leven, ademen. Het voedt me. Taal is dus primair voor mij. Ik heb ook echt een honger naar het geschreven woord."

Kan iedereen schrijver of vertaler worden?
"Schrijven kun je leren. Maar een zekere aanleg is toch wel vereist. Voor vertalen, zeker waar het liedjes betreft, moet je talent hebben. Ik denk dat in de wereld van de musical goede vertalers zeldzamer zijn dan goede schrijvers. Daniël Cohen en Koen van Dijk zijn daar goede voorbeelden van. Iets compleet te moeten verzinnen is trouwens wezenlijk anders dan iets hertalen zoals ik het vertalen van musicals liever noem. Wat overigens niet wil zeggen dat je daarvoor niet ook over een grote mate van creativiteit moet beschikken. Je moet er in ieder geval goed en eindeloos voor kunnen puzzelen want het moet 'passen'.
Wat iemand tot een goede schrijver maakt is uiteindelijk heel erg subjectief. Wie bepaalt dat? Zijn dat recensenten of is dat het publiek of de lezer? Ik vind een schrijver goed als hij of zij me weet te raken. Dat ik bij een zin of lied denk: wow, had ik dat maar geschreven! Schrijven is voor mij het mooiste wat er is. Wanneer ik schrijf is er geen bewustzijn van tijd meer. Soms schrik ik wel eens op als ik aan het werk ben en bedenk me dat het alweer zo en zo laat is. In ons dagelijkse leven ervaren we de voorbijrazende tijd vaak als een druk. Wanneer ik geconcentreerd aan het schrijven ben, valt die druk weg."

Maar je hebt toch ook te maken met 'deadlines'?
"Inderdaad. Op een gegeven moment komt het erop aan. Dan moet het af."

Wat doe je als het even niet lukt? Raak je dan in paniek?
"Nee, dan ga ik even wandelen, naar de film of iets anders doen. Even letterlijk afstand nemen van mijn schrijftafel. Niet dat ik het dan helemaal loslaat, dat is bijna onmogelijk. Het komt wel eens voor dat er een hele dag niets ontstaat, of soms zelfs langer. Dan spreek ik met mezelf af dat ik het de volgende dag nog één kans geef. Vaak lukt het dan wel. Het gebeurt ook wel eens dat ik denk dat ik 's nachts iets moois heb geschreven, terwijl ik het de volgende ochtend bij het teruglezen opeens helemaal waardeloos vind. Maar uiteindelijk blijkt dat wat je zo rücksichtslos heb weggegooid toch niet helemaal voor niks is geweest. Er blijft altijd wel iets van hangen."

Hoe vecht jij je door deze eenzame worstelingen heen?
"Ik heb het geluk gehad een plekje te hebben gevonden op een Aziatisch eiland, waar ik me gemiddeld twee keer per jaar terugtrek om te schrijven. Daar vind ik de rust en inspiratie om me volledig op een schrijfopdracht te concentreren. In de praktijk is gebleken dat ik dan veel meer werk verricht en ook veel diepere lagen weet aan te boren dan dat ik thuis zou kunnen. Heel compact en intensief met één ding bezig zijn, levert mij dus meer op. Thuis is mijn aandacht natuurlijk veel meer verdeeld: we hebben een gezin met twee kinderen, daar weet jij alles van! Ik realiseer me dat mijn thuisfront me deze ruimte gunt en hoewel ze eraan gewend zijn, weet ik dat het niet altijd even leuk voor ze is."

Schrijf jij op een melodie of lever jij eerst je liedteksten aan de componist?
"Meestal schrijf ik eerst de teksten waarna de componist er muziek onder zet. Zo werkt het nu bijvoorbeeld met Ruud Bos. Een enkele keer is het wel eens andersom. Bij de musical 'Alladin' was de muziek er eerst; alle melodieën stonden vast. Ik moest toen alle klemtonen in de muziek gaan volgen. Je wordt daardoor tekstueel natuurlijk veel meer beperkt, maar het was wel een enorme uitdaging. Mijn samenwerking met Alain van Zeveren (componist van 'Alladin') was behoorlijk intensief. Urenlange telefoongesprekken en vele reisjes naar zijn studio in Antwerpen zijn aan het uiteindelijke resultaat voorafgegaan. Het leuke was dat ik alle demo's voor de artiesten zelf kon inzingen. Kijk, dat is nou weer het voordeel van zelf zanger zijn."

Hoe begin je in godsnaam aan een nieuwe musical? Wat is de eerste stap?
"Het eerste wat ik altijd doe is mezelf inlezen. Ik verzamel veel informatie over het onderwerp, de schrijver en allerlei aanverwante zaken. Dat voorwerk is een behoorlijke klus. Daarna ga ik aantekeningen maken en rubriceren. Wat is er interessant voor de musical en wat niet?  Dan worden er lijnen uitgezet en personages bekeken: wie zijn die mensen en hoe ontwikkelen ze zich en waar liggen de zwaartepunten? Soms komt er tijdens de voorstudie al een titel voor een bepaald lied in mijn hoofd. Dan hou ik me bewust in door dat lied niet alvast te gaan schrijven, want dat is natuurlijk het mooiste werk. Dan ben je scheppend bezig. Eerst komt er dus een voorlopige synopsis, waarin ik ideeën voor songs heb en op welke plek ze in de musical  zouden moeten komen. Het is wel zaak om goed het overzicht te houden zodat alles in balans blijft. Dat er straks niet een personage is met een prachtige solo die vervolgens nooit meer opduikt. Technisch moeten de dingen ook te verwezenlijken zijn. Verder moet je als schrijver ook rekening houden met genoeg tijd voor verkledingen, changementen en dergelijke. Kortom, een behoorlijk gepuzzel, maar daar hou ik wel van. Na verloop van tijd heb ik het verhaal grofweg in mijn hoofd. Dan heb ik van begin tot eind de scènes neergezet en kan ik beginnen met het eigenlijke schrijven.
Soms schrijf ik een nummer of een scène in één keer op, maar over het algemeen maak ik eerst wat aanzetjes. Wanneer ik een lied schrijf, heb ik altijd een soort van nepmelodie in mijn hoofd. Later moet ik daar ongelooflijk afstand van nemen als ik de uiteindelijke composities van de componist te horen krijg. Die nepmelodietjes van mij zijn vaak een eigen leven gaan leiden! Maar niets is mooier dan wanneer muziek en tekst bij elkaar komen en dat het klopt. Dan wordt er echt een nieuw kindje geboren."

Weet je vaak al wie welke rol gaat spelen en zingen?
"Het is een voordeel dat ik veel musicalacteurs persoonlijk ken. Vaak weet ik heel goed waartoe ze in staat zijn. Ik vind het heel prettig als ik weet wie wat gaat spelen. Dan heb ik er al een gezicht bij, snap je? Ik werk ook regelmatig met foto's. Wanneer ik in januari aan de Dutch Divas begin zal er zeker een foto van de dames in m'n koffer zitten!

Mis je het spelen?
"Soms. Maar meestal niet. Het artiestendom is behalve een ambacht toch ook een beetje een schijnwereld. Nu sta ik op de een of andere manier veel meer in het échte leven. Ik kom eindelijk weer toe aan boeken en kranten lezen, kijk weer naar -voor mij- belangrijke tv-programma's. Nee, ik mis die bus niet op weg naar het zoveelste theater. Omdat ik nogal een groepsdier ben kwam ik bijna nergens meer aan toe. Het leverde me op een gegeven moment gewoon te weinig op. Maar ik zing af en toe nog wel hoor, als vervanger van Rolf Koster en Michael Diederich in de formatie 'Voulez-Vous'."

Tot nu toe heb je nog geen musical geschreven voor Joop van den Ende Theaterprodukties...?"
"Klopt. Ik zat er ooit dichtbij. Zoals je weet heb ik een jaar of acht geleden samen met Fons Merkies, speciaal voor jou de erotische musical 'Lady Chatterley' geschreven. (Een bewerking van de destijds verboden roman Lady Chatterley's Lover van D.H. Lawrence. Red.) Fons schreef de prachtige muziek, ik de tekst en jij zong de hoofdrol op een fantastische demo met twintig nummers. Joop heeft ooit bijna op het punt gestaan met ons in zee te gaan. Helaas is het toen niet doorgegaan. Maar die musical blijft mijn ultieme droom en mijn gevoel zegt dat-ie er ooit komt, met jou in de hoofdrol. Laat het nog maar even rijpen."

Nu ga je goed. Ruud de Graaf gelooft in je. Ben je voorlopig verzekerd van werk?
"Nee, het is niet zo dat mijn kostje nu gekocht is. Hoewel Ruud inderdaad enthousiast is over wat ik doe, weet je natuurlijk nooit hoe lang iets duurt. Maar als er even niks is blijf ik toch wel nieuwe dingen schrijven. Ik heb nog plannen genoeg."

Hoe kwetsbaar ben je als schrijver?
"Op de eerste try-out barst ik altijd van de zenuwen. Dat is hét moment waarop ik het als schrijver volledig uit handen moet geven. Ik kan dan niets meer doen. Dan is het aan de desbetreffende acteurs om vorm te geven aan mijn woorden. Maar dat is tegelijkertijd ook het mooie ervan. Tijdens zo'n eerste try-out is het natuurlijk heel erg spannend of alle grappen aankomen en of het stuk werkt in z'n totaliteit."

Jij bent een acteur die schrijft. Heeft dat voordelen?
"Alles wat ik schrijf, speel ik thuis ook altijd. Ik kijk of het lekker 'bekt' en of je er als acteur wat mee kan. Vaak zie ik het degene in kwestie al doen. In de stukken die ik schrijf staan ook altijd veel regieaanwijzingen. Niet dat een regisseur zich daaraan hoeft te houden, maar vaak brengt het hen wel op ideeën. Ik maak een plaatje wat een ander weer opnieuw kan inkleuren."

Acteurs zijn ijdel, schrijvers ook?
"Als acteur/zanger ben ik ijdel. Je staat iedere avond voor het publiek en wilt toch graag weten hoe je het doet en of ze je goed vonden.  Als schrijver werk ik soms maanden achtereen op zolder totdat het resultaat zicht - en hoorbaar wordt voor anderen. Dan ben ik er absoluut minder mee bezig. Maar ja, iedere vorm van kunst blijft een uitingsvorm en uiteindelijk wil ik toch graag horen wat men van mijn teksten vind.
Wat ik wel ontdekt heb, is dat ik iemand ben die ook goed achter de schermen kan werken. Minder zichtbaar aanwezig. Dat past op de een of andere manier toch ook bij mij."

Als je mocht kiezen: een hoofdrol in een musical spelen of een nieuwe musical schrijven...
"Zeer zeker een nieuwe musical schrijven."

Kunnen we je nog wel ooit op het toneel zien verschijnen?
"Ja, ik sluit niks uit. Ik ga alleen niet meer driftig op zoek. Als het op mijn pad komt en ik het zie zitten, dan doe ik het. Maar het moet wel in mijn straatje passen en een verrijking zijn van wat ik al gedaan heb."

Het was me een waar genoegen dit unieke mens te spreken.  Zelf koester ik de wens om nog eens samen met hem op het toneel te staan. Alles in mij zegt dat 't nog eens gaat gebeuren. Daar hou ik me voorlopig aan vast.

Ryan van den Akker

Marinus de Graaf 17/12/2004

terug naar boven | afdrukken | bewaren als pdf | als favoriet bewaren