Tijdens de musical 'Tsjechov' in 1991 met Boudewijn de Groot in de gelijknamige hoofdrol, werd ik voor het eerst geconfronteerd met, wat later bleek, een scala aan Amerikaanse musicalbegrippen. Dat ik inmiddels na 12 musicaldienstjaren met hetzelfde gemak over zowel understudy's, swings, alternate's, shows, resident directors, runners als company managers spreek, had ik bij het verlaten van mijn klassieke toneelopleiding niet kunnen vermoeden. Toch kwam mij destijds de functie van Debbie als company manager niet overbodig voor. Vanwege de veelvuldige disciplines die het musicalwezen kent, is het meer dan wenselijk dat alles goed gecoördineerd wordt. Vooral tijdens het 'toeren'. Inmiddels heeft Zomerschoe een indrukwekkende lijst opgebouwd van producties waarin zij haar uitzonderlijke talent heeft kunnen toepassen. Wanneer ik Debbie vraag een aantal producties op te noemen, lukt het haar alleen als ze begint bij de allerlaatste en zo terugtelt naar het begin: 'Hello Dolly', 'Kunt u mij de weg naar Hamelen vertellen, meneer?', 'Alladin, de musical', 'Peter Pan, de musical', 'Buddy - The Buddy Holly Story', 'The Snowman', 'Fame, the musical', 'Blood Brothers', 'Miss Saigon', 'Evita', 'My Fair Lady', 'Mini & Maxi', 'Tsjechov', 'Hair', André Rieu... en dit waren alleen nog maar de highlights.

Debbie, wat is een company manager?
"Volgens het woordenboek betekent het: gezelschapsregelaar. Ikzelf omschrijf het liever als 'oplosmiddel' en 'toermoeder'. Beide zijn van toepassing en dekken, wat mij betreft, volledig de lading. Voor mij geldt dat er geen problemen bestaan en mochten ze er al zijn, zie ik ze eerder als een uitdaging en los ik ze op". De stelligheid waarmee ze het zegt, is typerend voor Debbie en geeft je ogenblikkelijk een enorm vertrouwen dat het inderdaad wel allemaal goed komt. Dat er veel mis kan gaan tijdens zo'n tournee weet ik als geen ander. Het werkveld van deze 'bezige bij' beperkt zich niet louter tot bemoeienissen met de cast. In tegenstelling tot sommige andere company managers, is zij ook intens betrokken bij alle andere disciplines van een bepaalde productie. Met hetzelfde gemak en evenveel liefde zul je haar zowel een conflictsituatie tussen twee mensen zien begeleiden als met een loodzwaar décorstuk zien sjouwen.

Vertel eens waar je je de hele dag mee bezig houdt.
"Eigenlijk ben ik een 'tussenpersoon'. Het centrale aanspreekpunt tussen de uitvoerend producent en het gezelschap. Maar ook tussen het bedrijf en de schouwburgen waar we spelen. Alle vragen komen in principe bij mij en daar doe ik dan wat mee. Als company manager vertegenwoordig ik het bedrijf. Verder variëren mijn taken van speellijsten maken , tandartsbezoek regelen voor acute tandvleesontstekingen, nieuwe snaren voor een elektrische gitaar kopen (vind maar eens een muziekzaak met de juiste snaren in Etten-Leur), lunches maken voor de techniekjongens, schouders masseren van oververmoeide acteurs, moed inspreken, schouwburgdirecteuren begroeten, dagschema's maken, fysiotherapeuten regelen, contact met buschauffeur onderhouden, EHBO-kist op peil houden, vrijkaartjes regelen, pers te woord staan, bloemen opbrengen, voorstelling kijken en aantekeningen maken, notes geven, hotelkamers boeken, enz. enz. enz."

Hoor je meer bij de producent of bij je gezelschap? Is het soms niet een 'tussen wal en het schip- gevoel'?
"Soms is het dat wel. Ik fungeer ook als een soort 'buffer'. Kijk, officieel hoor ik natuurlijk bij de producent, ik ben bij hem in dienst. Maar als het goed is, is de producent er ook voor de acteurs. Volgens mij hebben we allemaal hetzelfde doel en dat is om iedere keer weer een mooie voorstelling neer te willen zetten onder de best mogelijke omstandigheden. Soms moet ik strijden voor het gezelschap om iets voor elkaar te krijgen en soms strijd ik voor het bedrijf."

Ben je wel eens in een zodanig conflict terechtgekomen tussen bedrijf en gezelschap, dat je partij moest kiezen?
"Nee, ik zal nooit partij kiezen, want daar gaat het niet om. Het gaat namelijk om het product. Verder probeer ik er altijd voor te zorgen dat alles bespreekbaar blijft en daarmee dus ook oplosbaar. Als je maar integer bent. Ik zal er ten alle tijden alles aan doen om iedereen zoveel mogelijk tegemoet te komen want: 'a happy crew is a happy show!'"

Het is algemeen bekend dat je er helemaal voor gaat, dat je eigenlijk dag en nacht beschikbaar en bereikbaar bent. Wat is dat in jou?
"Mijn werk is eigenlijk een manier van leven. Mensen vinden over het algemeen wel dat ik iets te veel doe. Bij het afscheidsfeest van de musical 'Hamelen' kreeg ik een tas cadeau waarop iedereen een persoonlijke tekst had geschreven. Veel van die teksten hadden als boodschap dat ik niet meer zo hard moest werken." Toch heeft Debbie, die haar totale ziel en zaligheid in haar werk legt, maar één doel voor ogen. Iets moois neer te zetten voor alle mensen die op een bewuste avond naar het theater komen. "Als ik vrede in de wereld zou kunnen brengen, dan had ik dat gedaan. Maar ik weet dat dát onmogelijk is. Wel kan ik acteurs helpen hun dromen waar te maken en het publiek in de theaters eventjes hun zorgen en ellende laten vergeten. Op die manier hoop ik bij te kunnen dragen aan kleine beetjes geluk. Maar zelf heb ik ook niet te klagen over alle liefde die ik ontvang van de mensen waarmee ik werk of gewerkt heb. Soms denk ik wel eens: 'dat mijn hart nog niet ontploft is van zoveel warmte!'. Ik weet wat ik koester."

Wat doe je met lastige en veeleisende hoofdrolspelers?
"Niemand is te lastig en als ze het zijn, is er waarschijnlijk een reden voor. Acteurs die hoge eisen aan zichzelf stellen en een grote mate van discipline kennen, worden vaak als lastig bestempeld. Ik zie dat niet op die manier. Als het puntje bij het paaltje komt, zijn ze allemaal even kwetsbaar op het grote toneel."

Is het 'oplosmiddel' er wel eens níet uitgekomen?
"Zeg nooit tegen mij dat iets niet lukt want ik zal alles uit de kast trekken om te laten zien dat ik het wél voor elkaar krijg. Helaas heb ik één keer moeten ervaren dat een voorstelling niet door kon gaan. Van de 24 castleden waren er nog 13 over. Er heerste een waanzinnige griep. Het script werd aangepast, ik stond zelf ook nog eventjes op het toneel terwijl ik kotsende (vergeef me) acteurs op het zijtoneel zag staan. Toen er uiteindelijk nog meer afvielen, werd het onmogelijk om nog door te spelen. Dan breekt het moment aan dat je het tegenover je publiek en je eigen mensen niet meer kan verantwoorden. Het meest afschuwelijke moment was toen ik met een brok in mijn keel 900 man publiek moest toespreken om ze vervolgens mede te delen dat het feest niet door ging." Geen gemakkelijke taak voor onze Debbie die altijd alles graag onder controle houdt en voor alles wel een oplossing heeft. "Dit was pure overmacht. Het blijft mensenwerk. Gelukkig komt het maar zelden voor."

Hoe onmisbaar ben je?
"Als ik er bijvoorbeeld vanavond bij 'Hello Dolly' niet zou zijn, dan zou de show gewoon doorgaan. Ik denk wel dat een gezelschap bij het ontbreken van een company manager, op den duur het gevoel zou krijgen zo nu en dan uit een kistje te worden gehaald om te spelen, en er daarna weer snel ingestopt zou worden. Er valt dan ook niets meer te mopperen, want het centrale aanspreekpunt is er dan niet meer. Dan moet je als acteur wel je eigen pleisters gaan kopen en onderlinge geschillen zelf oplossen. Omdat je zowat 24 uur per dag op elkaars lip zit, is het meer dan menselijk dat er wel eens iets aan de hand is. Kleine ruzietjes moeten ook een kans krijgen om te mogen bestaan."

Welke fase van een productie vind je het meest interessant?
"Het repetitieproces. Daar wordt iedere keer weer een nieuw 'kindje' geboren. Eerst zie je de acteurs achter een tafel samen het script lezen, langzaam maar zeker leidt de regisseur hen naar de vloer alwaar er bewegingen, emoties, gezichtsuitdrukkingen, loopjes en dansjes bij komen. Maar het allermooiste moment is toch wanneer we de zogeheten 'montageweek' ingaan. Dan verhuist het hele gezelschap van de repetitieruimte richting een theater in Nederland. Het is juist die plek waar alles bij elkaar komt. Dan zie je de acteurs voor het eerst gekleed, gekapt en geschminkt in hun rol. Voeg daar het licht, décor en het orkest aan toe en dan weet je meestal niet wat je ziet. Alle discipline's voegen zich in die week samen en als dan alle puzzelstukjes in mekaar vallen staat de voorstelling er in zijn totaliteit. Dan wordt bewaarheid wat je met z'n allen ooit bedacht had. Dat zijn altijd schitterende momenten. Na zo'n week loop ik echt op mijn tandvlees. Dan ben ik werkelijk met duizend dingen tegelijkertijd bezig. Maar het is wel de mooiste week van het hele proces."

Geef jij 'notes' aan de spelers?
"Sommige musical producties hebben zowel een company manager als een resident director. Dan ben ik de regelaar en de ander houdt zich dan voornamelijk bezig met wat de acteurs op het toneel doen. Maar meestal sta ik alleen op een productie en dan zit ik met grote regelmaat in de zaal te kijken of het goed gaat. Dan ben ik degene die aanwijzingen aan de spelers geeft."
 
Je bent ooit begonnen als danseres. Ben je uiteindelijk meer iemand voor áchter de schermen of is company manager een tweede keus?
"Ik ben absoluut thuisgekomen op het moment dat ik ging doen wat ik nu doe. Achteraf gezien zat het al in me op het moment dat ik nog maar een kind was. Ik ben altijd al een ontzettende regelaar geweest." Gezien mijn ervaringen met Debbie als company manager, ken ik haar als iemand met een zeer ruim hart dat behoorlijk op de goede plaats zit. Zelden heb ik iemand ontmoet in dit vak die zich zo weet weg te cijferen en een groot incasseringsvermogen bezit. Maar misschien is haar grootste kwaliteit wel dat iedereen voor haar gelijk is. Of je nou hoofdrolspeelster bent of zenderjongen, we gaan allemaal naar hetzelfde toilet.

Beseft een producent eigenlijk wel hoeveel werk jij verzet?
"Weet ik niet helemaal. Hij hoeft het ook niet helemaal te weten, anders heeft ie geen tijd meer om zelf te produceren. Mochten zich tijdens een productie grote problemen voordoen, dan meld ik ze, natuurlijk wel met goedkeuring van de desbetreffende persoon, bij de baas." Typisch Debbie Zomerschoe om in alle mildheid te antwoorden op mijn ietwat kritische vraag. Tijdens opstartperiodes heb ik deze oermoeder regelmatig op haar tandvlees zien lopen om alles op tijd voor elkaar te krijgen. Dan wist ik dat ze maar een paar uurtjes had geslapen. Ik lieg niet als ik zeg dat ik haar nog nooit heb horen klagen.

Het kan niet anders dan dat je nauwelijks een privé leven hebt?
"Jawel hoor. Mijn vrienden, kennissen en familie weten wanneer ik een vrije dag heb. Ook weten ze dat ik nooit van ze wil horen dat ik te hard werk want dat vind ikzelf helemaal niet."

Kan jij dit werk tot je tachtigste volhouden?
"Nee, en niet zozeer om het werk wat ik doe, maar meer de ellenlange en dagelijkse autoritten en vooral de files waar ik gewoonweg té lang inzit. Mijn rug gaat dat niet trekken tot mijn tachtigste! Een 'automaatje' zou al heel veel schelen. Ik heb altijd schoon ondergoed en een tandenborstel bij me. Het komt regelmatig voor dat ik op eigen kosten een hotelletje neem om extra te kunnen rusten. Ook mijn leven is me heilig."

Zonde van al die kinderen die zich Debbie Zomerschoe tot hun echte mama hadden kunnen rekenen. Soms vind ik het onbegrijpelijke dat deze 'moeder aarde' zelf niet zeven kinderen thuis heeft rondlopen. Stel je toch eens voor! Vertroeteld te worden door dit unieke mens! Zij is degene die altijd als laatste het licht uit zal doen. Pas als ze al haar schaapjes op het droge heeft, gaat ze rustig naar huis in haar 'schakel'wagen. Vandaag nog wil ik een actie oprichten: "HELP DEBBIE AAN EEN AUTOMATIC!"

Ryan van den Akker

Naschrift redactie: Debbie rijdt inmiddels in 'een automaatje' rond, daartoe gedwongen door een voetblessure (maar op die manier heeft Ryan haar actie natuurlijk nooit bedoeld).

Ryan van den Akker 28/02/2005

terug naar boven | afdrukken | bewaren als pdf | als favoriet bewaren