Ruim honderd jaar na de vijf legendarische moorden, houdt Jack de Ripper aan het einde van de twintigste eeuw de gemoederen nog steeds bezig. In Engeland lopen honderden Ripper-experts rond en met pakweg 50 verdachten zijn de bloederige moorden verre van opgelost. Tot in 1993 het dagboek van ene James Maybrick werd gevonden. Maybrick verdacht zijn vrouw van overspel en zijn verslaving aan o.a. arsenicum maakte dat hij zich geroepen voelde alle 'hoeren van de wereld' te vermoorden. Deze James Maybrick noemde zichzelf in het geschrift Jack the Ripper. Op zich geen overtuigend bewijs maar deskundigen die zich over het dagboek hebben gebogen, konden tot nu toe niet aantonen dat het om een vervalsing gaat. Daarbij zijn het dagboek en andere gebeurtenissen in het leven van Maybrick als puzzelstukjes die perfect in de hele geschiedenis passen. Zo zijn de moorden gestopt op het moment dat Maybrick overleed en werden er bij één van de moorden de letters FM met bloed op de muur geschreven; mogelijk een verwijzing naar Florence, Maybrick's vrouw.

Omdat er inmiddels zoveel bekend is over de meest waarschijnlijke man achter Jack the Ripper, hebben de makers van het stuk ervoor gekozen om niet een 'Whodunnit?'-musical te schrijven maar om een beeld te geven van de man achter de moordenaar. Wat doet een verslaving met een man? Waarom vermoordde hij niet zijn vrouw en wel andere overspelige vrouwen? Helaas zijn er andere belangrijke vragen over het hoofd gezien: Waarom vermoordde hij niet zijn minnares? Die vrouw heeft tenslotte ook een verhouding met een getrouwde man. Het meest waarschijnlijke antwoord op de laatste vraag luidt 'liefde', maar als James zoveel van zijn minnares houdt, waarom vermoordt hij dan toch niet zijn vrouw? En waarom vermoordt hij niet de minnaar van zijn vrouw? Het is complex en genuanceerd, maar bij een musical met deze opzet zijn het wel de vragen waar je als publiek antwoorden op wilt hebben. Dat James langzamerhand gek werd door zijn arsenicumverslaving is als antwoord niet voldoende. Binnen zijn gekte moet een bepaalde logica te vinden zijn.

Jammer genoeg blijven de vele vragen niet beperkt tot het karakter van James, ook het script en de regie (beiden door Sebastiaan Smits) bevatten grote raadsels: als de hele musical is gebaseerd op historische feiten, waarom vinden er tijdens de voorstelling dan zes in plaats van vijf moorden plaats? Waarom gaan de politie en de doortastende journaliste Liz Grant achter James Maybrick aan als hij in het echt nooit een verdachte is geweest? Waarom laat diezelfde journaliste, die helemaal naar James' huis in Liverpool afreist,  zich zo gemakkelijk afwimpelen door James' vrouw? Waarom krijgen Liz en Jay Barston, het neefje van de politiecommissaris, twee liefdesduetten als hun relatie totaal niets toevoegt aan het verhaal? Waarom gaat Jay niet achter de Ripper aan als zijn vriendin maar net aan de moordenaar ontsnapt is, maar barst hij los in één van die liefdesduetten? De cast is opgedeeld in een zang- en een spelgroep, maar waarom moet de spelgroep telkens weer op hinderlijke wijze de aandacht afleiden van de zanggroep? Waarom verhuist Sarah, James' minnares, halverwege het stuk? Hoe kan het dat ze vanuit haar huis in Londen slechts enkele stappen hoeft te doen om het drankje op te drinken dat James zojuist in Liverpool heeft ingeschonken? Waarom gaat het ensemble, dat vrijwel altijd op het toneel aanwezig is, af op het moment dat er iemand op straat hulp kan gebruiken omdat zijn vriendin vermoord is? Waarom wordt James niet door de politie ondervraagd op het moment dat ze hem vinden op Sarah's graf? Omdat ze denken dat hij dood is? Waarom controleert niemand dat even? En zo gaat het iedere keer als Smits' eigen fictieve versie van het verhaal in botsing komt met de historische feiten. De karakters kunnen niets anders doen dan stoppen waar ze mee bezig zijn en zich terugtrekken. Mede hierdoor wordt je niet door het verhaal gepakt en is het vele malen spannender om je af te vragen of het nog zal gaan regenen. Zelfs bij een wolkenloze hemel.

Het goede spel van o.a. Gijs Geers als James Maybrick, Louise Maatje als Liz Grant, Jeroen Verheij als verteller / zwerver O'Connor, Peter Rijnbeek als Inspecteur Abberline en Manon Jasperse als Sarah Robertson kan het stuk niet redden. Ook het decor (Tjitte J. Meijer), dat in eerste instantie een imponerend stukje Londen is, raakt door het volledig willekeurig plaatsen van de verschillende locaties waar het stuk zich afspreekt, een flink deel van zijn glans kwijt.

Marinus de Graaf 14/06/2005

terug naar boven | afdrukken | bewaren als pdf | als favoriet bewaren