Er is bij de bespreking van onderstaande opnames uitgegaan van enige basiskennis bij de lezer mbt. het verhaal dat in de musical verteld wordt.

Original concept album (1984)
Ja, ‘Chess’ ging in première in Londen en ja, in de Londen-productie werden de meeste hoofdrollen gespeeld door dezelfde acteurs als op deze opname. Echter, dit is géén cast recording. Het is het conceptalbum dat is uitgebracht lang voordat er sprake was van een daadwerkelijke productie. Het album stamt namelijk uit oktober 1984 terwijl de musical pas op 14 mei 1986 in première ging. Vòòr deze première, werd een concertversie van ‘Chess’ al opgevoerd in onder andere Londen, Parijs en Amsterdam. Op de dubbel-cd staan originele versies van de hits ‘One Night in Bangkok’ en ‘I know him so well’. (Trivia: In de tweede cast werd de rol van Florence gespeeld door Siobhan McCarthy. Inderdaad, de oer-Donna van ‘Mamma Mia!’). Ook de volgorde van de songs op de cd en enkele liedteksten zijn anders dan in de theaterversie. Bovendien zijn er voor de Londen-productie een aantal nummers geschreven die niet op de cd staan. In het begeleidende tekstboek schreven de makers: ‘Chess is a work in progress’ , daar is niets aan gelogen, er wordt meer dan 20 jaar later nog steeds aan gewerkt….

Original Broadway Cast (1988)
Dit is het allereerste cast-album dat van de musical is verschenen. Onder regie van Trevor Nunn is het verhaal op zijn kop gegooid en zijn er nieuwe nummers aan de musical toegevoegd. Dit is dan ook de eerste cd waar ‘Someone Else’s Story’ op staat. Daarnaast is het de enige cd van Chess waar ‘Lullaby / Apukad Eros Kezen’ op staat. Dit is dan ook de enige versie van het script waarin Florence een man ontmoet die haar vader zou kunnen zijn. Veel van de nieuw geschreven muziek voor deze Broadway-versie kun je weer terughoren in de Zweedse versie van 2002.

Chess (1994)
Een onduidelijke studio-cd van CC Productions die compleet in de vergetelheid is geraakt. Met Glyn Kerslake en Claire Moore. Een goedkoop gemaakt album, zoals die wel vaker verschijnen van bekende musicals.

Gothenburg Concert Cast (1994)
In Zweden werd ‘Chess’ regelmatig in concertante versie opgevoerd, vaak met één of meer zangers/zangeressen van de oorspronkelijke Londense cast. Deze dubbel-cd is een live opname van de concertversie van ‘Chess’ zoals die met veel succes werd opgevoerd in Gothenburg, met medewerking van het Gothenburg Symphony Orchestra en koor. Anders dan het concept album, bevat deze opname wel de nummers ‘Someone Else’s Story’ en ‘The Soviet Machine’. Deze versie volgt de verhaallijn van het oorspronkelijke concept album en alle nummers staan in de originele volgorde.

Danish Touring Cast (2001)
Dit is de meest complete opname van de ‘oude Chess’, dat wil zeggen: het Londen-script zoals dat in de laatste dagen van de productie in Londen werd gespeeld, met ‘Someone Else’s Story’ én alle tussenliggende muziek. Althans, op de eerste persing van deze cd. Op een latere persing zijn er – i.v.m. met een rechtenkwestie - weer een aantal nummers afgehaald maar ook dan is de opname completer dan enige ander die verschenen is. Dit is tevens het eerste castalbum dat op dubbel-cd verschenen is. Alhoewel het een Deense cast is, is het wel een Engelstalige opname. De CD is geproduceerd door Nigel Wright, bekend van zijn werk voor Andrew Lloyd Webber.

Swedish Cast  (2002)
Het Zweedse castalbum van de ‘nieuwe’ ‘Chess’, in het Zweeds. Zowat elke productie van ‘Chess’ heeft zijn eigen scriptversie gekregen, maar grofweg zijn er drie versies: Londen, Broadway en deze nieuwe Zweedse. Het verhaal keert in essentie terug naar de versie van het oorspronkelijke concept album, maar met name de setting is behoorlijk aangepast. De koude oorlog is op de achtergrond geraakt, het tweede deel van het schaakkampioenschap is niet meer in Bangkok en de focus ligt op Florence en de Rus. De Amerikaan staat wat meer op de achtergrond en Svetlana is juist meer naar de voorgrond gehaald. Ook zijn er nummers gesneuveld: ‘One Night in Bangkok’ is enkel nog te horen als achtergrondmuziek tijdens een scène in een disco (Het schaaktoernooi speelt zich tenslotte niet meer in Bangkok af). Deze versie bevat wederom nieuwe muziek en een aantal nieuwe nummers. Met name één nummer zal ABBA-fans opvallen. Al heel lang bestond er een nummer genaamd ‘When The Waves Roll Out To See”. Het is ooit live gezongen door ABBA en er is een bootleg van een instrumentale versie, maar ABBA heeft het nummer nooit uitgebracht. In deze nieuwe ‘Chess’ heeft de melodie zijn plaats gevonden als solo voor Molokov: ‘Glöm mig om du kan’. Alhoewel deze versie van ‘Chess’ muzikaal teruggrijpt naar het conceptalbum, zijn de teksten aan het nieuwe verhaal aangepast. Bijzonder is wel dat bijna iedere noot die ooit voor ‘Chess’ is geschreven op de een of andere manier in deze versie is verwerkt. (Dit album is in 2003 op superaudio cd verschenen. Een registratie van de musical is in 2004 verschenen op dvd).

Naast bovenstaande albums zijn ook nog verschenen ‘Chess Pieces’ (hoogtepunten van het concept album met enkele nummers in een afwijkende versie), en ‘Chess: Variations of the Musical’ met uitvoeringen van o.a. Henk Poort, Maya Hakvoort, Michael Ball, Elaine Paige, Emily Skinner & Alice Ripley, Colm Wilkinson, Claire Moore, Anthony Warlow en ‘I Know Him So Well’ van het San Francisco Gay Men’s Choir.

Als je 'Chess' nog helemaal niet kent en het (begrijpelijk) nog steeds moeilijk vindt een keuze te maken uit één van de bovenstaande opnames, bedenk dan dat naarmate er meer tijd verstrijkt, de keuze enkel nog moeilijker wordt. Er zullen in de toekomst enkel maar meer cd’s van ‘Chess’ verschijnen! Want alhoewel het de bedoeling was dat er met de laatste productie in Zweden een definitieve versie zou zijn, hebben de makers namelijk besloten dat het toch nodig is om nog een keer bij elkaar te komen om op basis van die Zweedse versie voor eens en altijd een definitieve versie van ‘Chess’ te schrijven. Een beetje musicalliefhebber weet hoeveel de woorden ‘voor eens en altijd’ in musicalland waard zijn.

(Met dank aan Marco Dirven voor additionele informatie)

Bovengenoemde castalbums zijn te verkrijgen bij Sound of Music, partner van MusicalFan.net. Deze maand kunnen Nederlandse en Belgische lezers van onze site profiteren van een exclusieve korting van 10% wanneer een on-line bestelling wordt gedaan bij Sound of Music. Om van de korting te kunnen profiteren moet in het vakje "Wenn Sie uns zu Ihrer Bestellung noch etwas mitteilen möchten, bitte hier:" het woord CHESS worden ingevuld. Klik hier voor de website van Sound of Music.

Marinus de Graaf 04/10/2006

terug naar boven | afdrukken | bewaren als pdf | als favoriet bewaren