Erwin van Lambaart begon de persconferentie met de opmerking dat “van de door Piet Bakker geschreven trilogie over Ciske Vrijmoeth per jaar nog steeds duizenden exemplaren worden verkocht”, daarbij een exemplaar van de trilogie in zijn hand houdend. Overigens niet de uitgave waarvan vrijwel iedereen boven de dertig de omslag kent: Danny de Munk als een triest kijkende Ciske de Rat met een blauw oog, een gebreide zwartwitte trui, brede bretels en een grote, grijze arbeiderspet op zijn kleine koppie. Deze foto stond niet alleen op de fimuitgave van het boek maar was ook het affiche van de film. Danny de Munk raakte door dit filmdebuut in één klap wereldberoemd in Nederland en alhoewel hij sindsdien vele andere rollen heeft gespeeld, zal hij voor altijd verbonden blijven aan Ciske de Rat.

De hoofdrolspelers van 'Ciske de Rat - de Musical' (Foto Rozewitha Somers)

Niet verwonderlijk dus dat Danny de Munk in de musical de oudere Ciske zal gaan spelen. “Volgens mij is het nergens ter wereld ooit eerder gebeurd dat een acteur in een musical het  oudere karakter van een eigen, eerdere filmrol speelt” aldus Joop van den Ende. Van Lambaart maakte op de perspresentatie de rest van de cast bekend: Meester Bruijs, de ik-persoon in de roman, wordt gespeeld door Hugo Haenen (‘Titanic’, ‘The Sound of Music’, ‘My Fair Lady’), Tante Jans door Mariska van Kolck (‘De Jantjes’, ‘Beauty And The Beast’, ‘Wat zien ik?!’), Frans Vrijmoeth, Ciske’s vader, door Hajo Bruins (‘Mamma Mia!’), moeder Vrijmoeth door Marjolein Touw (‘Chicago’, ‘Mamma Mia!’, ‘The Wiz’), schooldirecteur Maatsuyker door Sjoerd Pleysier (‘Turks Fruit’),  rechercheur Muyskens door Ad Knippels (de film ‘Lek’, ‘Baantjer’, ‘Keyzer & de Boer Advocaten’) en Suus, de vrouw van Meester Bruijs, door Marleen van der Loo (‘Aida’, ‘Mamma Mia!’, ‘Cats’).

De trilogie is door André Breedland en Maurcie Wijnen bewerkt. Breedland schreef het script en de liedteksten. Afgezien van het nummer ‘Ik voel me zo verdomd alleen’ is de muziek geschreven door Henny Vrienten. De musical wordt geregisseerd door Paul Eenens. De andere creatieven zijn Stanley Burleson (Choreografie), Martin Koch (Arrangementen), Jeroen Sleyfer (Muzikaal Leider), Misjel Vermeiren en Carla Janssen-Höfelt (Decorontwerp), Yan Tax (Kostuumontwerp), Uri Rappaport (Lichtontwerp), Sjoerd Didden (Pruiken en Make-up) en Jeroen ten Brinke (Geluidsontwerp).

Erwin van Lambaart en Joop van den Ende (Foto Rozewitha Somers)

De musical over Ciske de Rat ligt Joop van den Ende na aan het hart. “Ik ben de dagelijkse leiding van Joop van den Ende Theaterproducties overgedragen maar ik sta nog wel aan het hoofd van Stage Entertainment. Ik ben blij dat ik nu de mogelijkheid heb tijd vrij te maken om van ‘Ciske de Rat – de Musical’ een succes te maken. Ik kreeg de rechten van de film aangeboden voor het theater. Ik wilde er iets mee doen maar ik kreeg niet het goede idee. Als we er een musical van zouden gaan maken moesten we het succes van de film op zijn minst evenaren. Maurice en André kwamen met dat derde boek (‘Ciske de Man’, het deel dat niet in de film behandeld wordt) en dat zag ik als een interessante invalshoek. Ook omdat we dan Danny de Munk konden vragen voor de oudere Ciske. Na tientallen lezingen hebben we nu een script waar ik een goed en vertrouwd gevoel bij heb. De film heeft een soort van open einde en dat vullen we nu in. We hebben ook een sterke cast die past in het verhaal zoals we dat kennen. Alle andere rollen spelen namelijk ook 20 jaar later. De musical die we nu aan het maken zijn, wordt een grote en volwassen musical, geen familievoorstelling. Families zijn natuurlijk welkom, maar het wordt toch vooral een volwassen musical.“

Paul Eenens (Foto Rozewitha Somers)

Regisseur Paul Eenens vertelt over de inhoud van de musical: “Het stuk speelt zowel in 1925 als in 1939. Terwijl Ciske de man terugkijkt wordt het verhaal beleeft door Ciske de jongen. Ciske de man is als soldaat op weg naar de Grebbeberg en onderweg ontmoet hij karakters uit zijn verleden die nu in zo’n zelfde uniform als hij lopen. Om aan te geven dat het thema nog steeds actueel is: Ik zag laatst op de website van de Ciske de Rat Foundation de zin ‘Niet iedereen maakt een goede start’.”

Scriptschrijver André Breedland vertelt meer over de manier waarop het verhaal in de musical zal worden verteld. “Ik kreeg van Joop van den Ende de vraag om eens na te denken over een aantal ideeën voor een voorstelling. Ik wist dat Joop de rechten had voor een theatervoorstelling over Ciske de Rat. Dat leek me wel interessant. Zonder overigens de beperking dat Danny erin mee zou moeten spelen. Ook zonder Danny zou de musical overeind moeten blijven staan maar het zou wel leuk zijn als hij erin mee zou kunnen doen. Als vader bijvoorbeeld.  Maurice en ik hebben veel praatsessies gehouden over hoe we het verhaal konden vertellen. Mij sprak de psychologie aan van ‘wat doe je als je volwassen bent en je hebt je moeder vermoord?’ Wat als je op bevel misschien weer moet gaan moorden? Alles wat je vijftien jaar lang weggestopt gaat dan borrelen als in een snelkookpan en spuit er ineens uit. Ik miste ook wat dingen in het verhaal. Ik ga niet alles vertellen, maar ik miste in het boek een oplossing om vrede te hebben met je verleden. Hoe het is als je een tweede kans krijgt terwijl de buitenwereld je die niet geeft. Hoe trek je je daar niets van aan? Deel 3 eindigt ermee dat Ciske gewond raakt. Er is een sfeer van ‘Geweldig dat ik (Meester Bruijs) dit jongetje heb zien uitgroeien tot een man’ en er is de suggestie dat Ciske en Betje zullen gaan trouwen. De musical eindigt niet met een Hollywood huwelijk maar wel op een manier dat je snapt dat de volwassen Ciske door kan."

André Breedland (Foto Rozewitha Somers)

"We vertellen het verhaal niet enkel door middel van flashbacks. Soms lopen de verhaallijnen van de jonge en de oude Ciske tegelijkertijd door. Aan het einde loopt de bevrijding van de oude Ciske van zijn verleden samen met de bevrijding van de jonge Ciske uit het tuchthuis. Nog een verschil: het overlijden van Dorus. In de film overlijdt Dorus maar in het boek niet. Toch heb ik dit wel overgenomen uit de film. Wat ik niet uit de film heb overgenomen is de stakingen en de opstand. De film speelde namelijk in 1938-1939 terwijl dat deel van het boek zich rond 1925 afspeelde. In de roman speelt het zich trouwens allemaal af rond de buurt De Baarsjes. Daar hebben we De Jordaan van gemaakt omdat dat meer aanspreekt. Er zijn ook kleinere dingen veranderd maar altijd probeer je trouw te blijven aan de sfeer. Als ik iets toevoeg, bijvoorbeeld een naam, kijk ik altijd eerst in de boeken van Piet Bakker of hij het toevallig zelf al iets verzonnen had. Nu weet ik soms zelf niet meer wat uit het boek komt, wat uit de film en wat ik er zelf aan heb toegevoegd. Het is ook erg leuk om je in die tijd te verdiepen. Ik had gedacht dat Tante Jans een glaasje sherry in zou schenken voor vader Vrijmoeth omdat sherry een vrouwelijk en goedkope drank is. Toen ik het nakeek bleek echter dat sherry in die tijd juist duur was en dus zéker niet door Tante Jans geschonken zou worden. Dat is nu bessenjenever geworden.” En dan die inktpot: “Die inktpot zat inderdaad in de film maar niet in het boek. Nou ja, hij zat wel in het boek maar als flashback. Jantje Verkerk geeft het verhaal als reden waarom Ciske van zijn vorige school gestuurd is. De inktpot scène zit in ieder geval niet in de musical.”

Henny Vrienten was verrast door de vraag of hij de muziek voor ‘Ciske de Rat’ zou willen schrijven. “Anderhalf jaar terug werd ik gebeld of ik met Joop wilde komen praten. Ik had al twee projecten gedaan voor de Van den Ende Foundation en ik dacht dat het om filmmuziek zou gaan. Soms schrijf ik dat namelijk wel eens. Maar het ging dus om een musical. Ik begon het script te lezen en na tien pagina’s wist ik “Dit wil ik doen!”. Ik heb wel eerder muziek geschreven voor een toneelstuk met liedjes maar nooit voor een echte musical. Ik heb ook al gemerkt dat mensen in deze discipline zo hard werken dat ik er moe van wordt. In andere disciplines zijn de grote, meeslepende melodieën verdwenen. In de musical niet en dat spreekt me aan.“

Danny de Munk als Ciske de Man (Foto Govert de Roos)

Dan is er nog de acteur die kan worden gezien als de gimmick van deze musical: Danny de Munk. Ciske de Rat was de start van zijn zang- en acteercarrière. Via enkele Top 40 hitjes en rollen in musicals als ‘Les Misèrables’, ‘Blood Brothers’ en ‘Titanic’ werd hij één van de weinige publiekstrekkende musicalacteurs. Bij de perspresentatie werd De Munk constant gevolgd door een camera. Krijgt hij een eigen reality soap? “Ik zeg niks!” Hij is blij dat hij juist nu in ‘Ciske de Rat - de Musical’ gaat spelen. “Over twee weken zit ik 25 jaar in het vak. Het is puur toeval dat de musical er juist nu is. Het is een spannend avontuur en ik ben zeer vereerd dat dat zich in mijn jubileumjaar af gaat spelen.” Gevraagd naar de overeenkomst tussen de Ciske van toen en de Ciske die hij nu gaat spelen, antwoordt hij: “Ciske de Rat is niet veranderd... Nee, Danny is niet veranderd. Hij was een jochie met zijn hart op de goede plek en die brutaalheid, da’s enkel bravoure. Ciske is beschadigd. Hij is een ettertje maar dat ettertje is door anderen gecreëerd. Het kind werd aan zijn lot overgelaten. Uiteindelijk moet hij twee gevechten tegelijkertijd vechten, die met de Duitsers maar ook die met zichzelf. Ik ben zelf net beschadigd. Mijn ouders hebben me altijd goed beschermd en gezorgd dat ik niet een over het paard getild jochie werd. Henny Vrienten weet hoe het is als je in de verdrukking komt. Ik herinner me een Tienertoer (Een actie van de Nederlandse Spoorwegen om jongeren goedkoop te laten reizen) waarbij er politie bij moest komen om me te begeleiden. Ik kan nu veel beter met die drukte omgaan.” De Munk zal ook betrokken worden bij de finale audities van de jonge Ciske. Hij zal de jochies niet gaan vergelijken met een specifieke scène uit de film: “Toen ik auditie deed, moest ik een mop vertellen. Dat zal ik nu ook gaan vragen. Hij moet dan uitstralen “dit podium is van mij’. De jonge Ciske moet een haantje de voorste zijn. Wees jezelf, ga niet anders doen. Dat is het mooie van een kind, dat het een kind is. Spontaan en niet geremd.”

Joop van den Ende Theaterproducties is nog op zoek naar kinderen, circa 10 per voorstelling, die de rollen van Ciske, Betje, Dorus en de andere kinderen moeten gaan spelen. Zie voor meer informatie www.musicals.nl

‘Ciske de Rat – de Musical’ gaat op 5 oktober 2007 in Koninklijk Theater Carré in première. De eerste try-out vindt plaats op 12 september in Theater ’t Park in Hoorn. De kaartverkoop start medio april via de kassas van de theaters, de TopTicketLine (0900 300 5000 45 cpm) en via Amsterdam Uit Buro (0900 0191 40 cpm). Zie voor meer informatie over de musical www.musicals.nl.

Klik hier voor meer foto's van de perspresentatie.

Marinus de Graaf 10/03/2007

terug naar boven | afdrukken | bewaren als pdf | als favoriet bewaren