‘The Last 5 Years’ van Jason Robert Brown gaat over de relatie tussen een schrijver en een musicalactrice. Hij vertelt zijn verhaal en zij vertelt haar verhaal. Het bijzondere is dat zij haar verhaal in omgekeerde volgorde vertelt. Hierdoor beleef je aan het begin én aan het einde van de voorstelling zowel het liefdevolle begin als het pijnlijke einde van de relatie. Pas als je beide verhalen hebt gehoord, vallen de puzzelstukjes in elkaar.

De 'relatiedans'

De voorstelling is op papier niet zozeer een musical maar een songcyclus. Er is vrijwel geen script en er zijn maar heel weinig regieaanwijzingen. Hoe begin je dan als regisseur om de voorstelling op de planken te zetten? “Je begint door 100 keer de liedjes te beluisteren”, zegt regisseur Maarten Mourik,  “Dan ontstaan er als vanzelf beelden in je hoofd. Als onderdeel van het creatieve proces ga je dingen zien. Ik kreeg beelden van verliefde stellen. Beelden die leken op homevideo’s, alsof het herinneringen zijn. Ook liep ik in Sidney op een avond langs een pleintje waar allerlei paren onder de bomen de tango aan het dansen waren. Grote en kleine mensen door elkaar. Sommigen dansten heel afstandelijk en anderen juist heel intiem. Waar ik de voorstelling omheen bouw is die relatiedans. Soms afstandelijk, soms intiem.”

Die ‘relatietango’ wordt door twee mensen gedanst, Birgit Schuurman en Ara Halici. Hoe vinden zij het om met slechts twee personen op een podium te staan? “Superspannend!” volgens Schuurman en ‘Heel erg leerzaam” volgens Halici. Hij vervolgt: “Je hebt een hele grote verantwoordelijkheid. Daar moet je alleen niet bij stilstaan. Je moet genieten van het vertellen van het verhaal.” “Dat is ook het enige dat we hebben”. volgens Schuurman, “Er zit niet veel poespas bij. Er is helemaal niets dat afleidt van het verhaal. Er komen niet ineens tien danseressen met veren uit de coulissen.”

Ara Halici

Hoe moeilijk is het vasthouden van de spanningsboog in het verhaal als er bijna geen script is? Schuurman antwoordt: “De liedteksten zijn het script en door die teksten heen hoor je wat de ander zegt”. “Er zitten eigenlijk twee spanningsbogen in de musical”, interrumpeert Mourik, “Het zijn twee verhalen. De man en de vrouw vertellen elk vanuit hun eigen perspectief over hun deel van de relatie. Hij vertelt van begin tot eind. Je ziet dat iemand heel verliefd is en heel veel energie stopt in de relatie. Hij doet heel erg zijn best doet om het leuk te hebben samen maar toch gaat het mis. Je ziet dat hij moe, gefrustreerd en geïrriteerd raakt. Op een gegeven moment gaat hij zijn aandacht op andere vrouwen richten. Dat is één spanningsboog. Zij begint haar verhaal bij het einde. Langzaam zien we haar verhaal, wat haar pijnpunten zijn en welke moeite zij heeft gedaan om de relatie bij elkaar te houden. Het prachtige is dat je bij twee zielen naar binnen kan kijken. Ik denk dat het heel herkenbaar is voor iedereen die een relatie heeft gehad. Je houdt van elkaar maar soms irriteer je je ook aan de ander.”

“Het mooie van Birgit en Ara is dat ze allebei een heel natuurlijk begrip hebben van het leven, van mensen en van hoe je zelf op bepaalde situaties reageert. Daardoor kunnen we op een heel persoonlijk niveau praten over wat er gebeurt als je in een relatie zit. Hoe voel je je bij de leuke dingen en de niet-leuke dingen? Ze snappen dat allebei heel erg goed. We moeten er ook wel diep op ingaan want het is geen oppervlakkige musical. Het gaat over échte mensen. Wat ik ook mooi vind, is dat ze het stuk niet alleen spelen als acteurs, maar ook heel erg als muzikanten. Een modulatie heeft ook betekenis. Als het naar mineur gaat, dan betekent dat iets. Als je dat voelt en snapt met je hart, dan wordt het prachtig.”

Birgit Schuurman

Toch blijkt dat invoelen soms lastig want omdat hun beider verhalen in een andere volgorde worden verteld, bevinden ze zich vrijwel nooit tegelijkertijd in dezelfde fase van de relatie. “Als we in zijn tijd spelen”, Schuurman wijst op Halici, “ben ik wel op een bepaalde manier aanwezig. Als een soort levende prop om voor de ander als steun te dienen. Of om het verhaal voor de kijker duidelijker te maken. Ik vind dat soms nog wel moeilijk. Want als ik in Ara’s scène zit, zit ik dan ook in zijn tijd? Of in mijn eigen tijd? Of in allebei tegelijk? Op sommige momenten ben ik volgens Maarten een herinnering en dan denk ik “Hoe speel ik een herinnering? Met een soort denkwolkje om me heen?” Ik vind het makkelijker als ik enkel in mijn eigen of in zijn tijd zit? Dat is duidelijk. Maar als ik een soort van vaag aanwezig ben... Het is soms of je schizofreen bent.”

Ara Halici

Ara Halici heeft eerder in een stuk gespeeld dat achterstevoren werd verteld (‘Merrily We Roll Along’). Heeft hij nu iets aan die ervaring? “Nee, helemaal niets. Deze voorstelling is met niets te vergelijken. ‘Merrily’ voelde heel logisch omdat iedereen het verhaal in dezelfde chronologie vertelde. Hier is dat niet. De basis is natuurlijk dat we goed spelen en snappen wat we zingen. Als dat voor mij niet duidelijk is, zeg ik tegen Maarten “Ik ga dit nu wel zingen, maar ik snap het niet. Wat voor nut heeft het dat ik dit nu aan het zingen ben?“ Want als ik het als acteur niet snap, kan ik het ook niet overbrengen op het publiek. We gaan echt heel diep op de materie in. Veel dieper dan wat ik tot nu toe gewend ben. Dat vind ik wel een mooie ontwikkeling.”

Dus alhoewel ‘The Last 5 Years’ een songcyclus wordt genoemd, is het eigenlijk een acteursmusical? Mourik: “Je moet de pijn en de muziek zichtbaar zien te maken. Dat doen de acteurs. Ara en Birgit geven heel veel. Bij sommige acteurs moet je elke knipoog invullen en dan wordt het eindresultaat nooit echt mooi. Ara en Birgit kunnen met hun spel een karakter echt tot leven brengen. Als zij spelen en zingen dan ga je het zien, dan komt het stuk tot leven.” “Het hóórt een acteursmusical te zijn”, zegt Halici, “We hebben de voorstelling in Londen gezien en we vonden hem affreus!”

Birgit Schuurman

Schuurman heeft ook geen goede herinneringen aan de productie die ze in Londen zagen: “Toen ik werd gevraagd om auditie te doen, wilde ik natuurlijk eerst weten waar ik auditie voor ging doen. De eerste keer dat ik de muziek hoorde, dacht ik echt gelijk “wow!” Het is zó mooi! Mooie teksten en zo onorthodox. Ik was gelijk verkocht. Later begreep ik ook dat het van veel musicalliefhebbers één van hun favorieten is. Er wordt nu ook door veel dames naar me gekeken met zo’n blik van ‘Dat had ik ook wel willen doen!” En toen gingen we de voorstelling in Londen zien... We hadden ons er enorm op verheugd maar je voelde totaal geen liefde tussen die personen. Dat is natuurlijk ook moeilijk want je ziet ze nooit echt samen maar Maarten heeft daar iets goeds op verzonnen zodat je dat als kijker wel gaat zien.” Halici: “Je kan ook liefdevol zingen. Als er geen liefde voelbaar is, dan heb je het stuk niet geïnterpreteerd. Als je het voluit gaat belten dan zegt achteraf iedereen “Wat kan jij goed zingen, joh! Je hebt geen idee waar je het over hebt, maar je hebt het wel goed gezongen” Dat vind ik zonde.” “Wij gaan het dus niet goed zingen!”, lacht Schuurman, “Als ik me niet goed kan inleven heb je na afloop veertien mooie melodieën gehoord maar verder... “

Mourik heeft de voorstelling nooit gezien, ook niet de twee Nederlandse producties die er zijn geweest. Halici is daar blij mee: “Daardoor doet hij echt zijn eigen ding. Ik denk dat zijn filosofie verpest zou zijn. Nu kan hij heel blanco van alles proberen.” Schuurman: “Voor mijzelf is het ook goed dat ik het stuk nog niet lang ken. Ik hou heel snel vast aan iets wat ik heel vaak gehoord heb. Nu geef ik vaak een timing net even iets anders, zoals ik het zelf voel. Dan wordt het dus geen soundmixshow.”

Ara Halici en Birgit Schuurman

Halici heeft in eerdere interviews aangegeven niet persé om en om in grote en kleine voorstelling te willen staan. Toch ontstaat er een trend in de grootte van voorstellingen waarin hij te zien is: ‘Merrily’ was groot, ‘Cabaret’ was groot, ‘Honk!’ is kleiner en nu dus ‘The Last 5 Years’ met maar één tegenspeelster. Zien we hem volgend jaar in een soloprogramma? “Nee! Stel je voor! Dat lijkt me echt verschrikkelijk! Mijn gevoel zegt dat ik dat nooit zou doen. Nu staan we er met zijn tweeën en dan deel je die verantwoordelijkheid. We moeten, samen met de muzikanten, met zijn allen een verhaal vertellen. Stel je voor dat je avond aan avond alléén die verantwoordelijkheid moet dragen. Er zijn misschien mensen die erop kicken maar ik moet er niet aan denken! Je kan niet even onder een laken gaan zitten en gewoon even vijf minuten wachten en dan iets doen. Ik vind twee al weinig. Ik kan me niet even verstoppen achter Birgit.”

Met minder dan twee weken te gaan tot de eerste try-out, hebben de twee acteurs een goed gevoel over waar ze mee bezig zijn. “Het gaat goed! We zijn lekker hard bezig en aan het zoeken en zoeken,” zegt Halici. Schuurman moet toegeven: “Gisteren had ik een onwijs goede dag maar soms denk ik “Ik kan het niet, ik kan het niet!” “Oh, dat mag je best denken hoor. Maar niet te lang!” Schuurman glimlacht: “Ik denk het nu ook niet meer.”

Kijk hier naar een montage van opnames van de repetitie en lees de reactie van Jason Robert Brown.

Een kortingsactie voor de try-outs op 6 en 7 april kan je hier vinden.
Meer informatie over ‘The Last 5 Years’ kan je hier vinden.
In de schijnwerpers met Jason Robert Brown kan je hier lezen.

Marinus de Graaf 28/03/2007

terug naar boven | afdrukken | bewaren als pdf | als favoriet bewaren