Het is een gok om vandaag de dag ‘Hair’ nog te brengen, omwille van zijn duidelijke situering in het hippietijdperk. Vandaar dat producenten meestal teruggrijpen naar de concertante formule, omdat de hitsongs zoals ‘Aquarius’, ‘Let the sunshine’ en ‘Hair’ natuurlijk nog altijd staan als een huis. Maar het vraagt een handige regisseur en een getalenteerde artistieke ploeg die het materiaal tot een actuele, relevante voorstelling kunnen smeden. De Braziliaans-Nederlandse regisseur Marcus Azzini en co zijn duidelijk de goede keuze gebleken.
 
Claude ‘Kloot’ Bukowski komt uit een burgerlijk gezin en weet niet wat hij met zijn leven aanmoet. Zijn vader dwingt hem in volle oorlogsperiode bij het leger in te tekenen. Voor zijn diensttijd begint, trekt hij nog even naar de grote stad, waar hij een groep hippies ontmoet, die hem laten kennismaken met liefde, vrijheid en rebellie. Zij dwingen hem ook om een besluit te nemen tussen het leger en een vrije toekomst.
 
Als kind van de koele crisisjaren 70 en 80 hebben wij altijd met veel verbazing naar de naïeve hippie-idealen gekeken, waar uiteindelijk weinig van in huis is gekomen. Dat de thema’s van ‘Hair’ in deze voorstelling uiteindelijk niet naïef overkomen en zelfs tijdloos blijken te zijn, spruit niet alleen uit het stuk voort, maar ook uit de heldere vertelling.

In het begin word je nochtans geconfronteerd met aan een aaneenschakeling van flowerpowerliedjes, met flinke psychedelische inslag, waarbij de gedachte opwelt of we toch niet naar een concertante uitvoering aan het kijken zijn. Elk hoofdpersonage heeft zijn solo, en er wordt vrijelijk over seks en drugs gezongen. Iemand die het kan weten, zei ons dat als je marihuana rookt, elke samenhang ontbreekt en alles tot de essentie wordt herleid. In die zin klopt het plaatje dan wel weer. Er is sfeer, geurige dampen vullen de zaal en elk nummer wordt met een ovationeel applaus begroet.

Maar gaandeweg sluipt er tragiek in de voorstelling, en dan blijkt hoe knap de opbouw eigenlijk wel is. ‘Hair’ is niet louter een hippiefeestje. Het is een voorstelling die de deconstructie van idealen toont, de wanhoop van een tijdgeest die er niet in slaagt om blijvende structurele veranderingen in de maatschappij tot stand brengt, het failliet van de vrije liefde … Het is ook een anti-oorlogsstatement van jewelste en een pleidooi voor elke nieuwe generatie om zich te verzetten tegen vastgeroeste idealen. Zonder de voorstelling expliciet naar 2007 over te brengen, ontdoet regisseur Azzini ‘Hair’ daarmee van alle gedateerde nostalgie.
 
Natuurlijk zou de voorstelling weer shockeren, wisten de makers op ons voorhand te vertellen. Veertig jaar geleden was het de eerste Broadwaymusical die gebruikmaakte van rockmuziek én waarin de acteurs naakt gingen. En ook hier gaat de cast uit de kleren — maar wel voor een zeer aangrijpende pauzefinale. Niet het naakt shockeert, wél het beeld dat overal ter wereld mensen alleen maar als ‘bloot’, kwetsbaar kanonnenvlees worden opgevoerd. Het tweede deel is kort, maar erg indringend. De marihuanatrip van Kloot, waarbij hij al een voorproefje krijgt van de oorlogsgruwel waarin hij zal terechtkomen, blijft aan de ribben kleven.

Samples, moderne dans, fluolicht en verontrustende beelden — wie nog nooit drugs heeft gebruikt, krijgt voor het eerst op toneel een overtuigend beeld van hoe zo’n ‘trip’ moet aanvoelen. Het podium volzetten met kleine grafzerkjes, is misschien een clichébeeld, maar het werkt wonderwel. Het kippenvel wil maar niet weggaan, tot aan het slot. Het einde, met het lied ‘Laat de liefde toe’, door de cast gezongen in smetteloos witte kleren, had ontstellend naïef kunnen zijn, maar is bijzonder pakkend. ‘Hair’ heeft in een kleine twee uur, dankzij een haarscherpe regie, een heel tijdsgewricht ontleed en duidelijk gemaakt voor een publiek uit de 21ste eeuw.
 
En wat een talent in de cast! ‘Hair’ is een ensemblevoorstelling, maar we kunnen het toch niet laten om apart Jelka van Houten (Sheila), Jorrit Ruijs (Kloot), Mattijs Wessels (Kloot) en Margreet Boersbroek (Chrissy) en de fantastische stem van Yuli Minguel te vermelden. Wat het acteren en zingen betreft, valt er werkelijk niets op deze voorstelling af te dingen. Auteurs Roland Giphart en Gerard van Kalmthout hebben het script accuraat van een hedendaagse taal voorzien, en Jan Rot heeft de ondankbare taak om klassiekers van een Nederlands idioom te voorzien, met glans volbracht — alsof ze nooit in het Engels hebben bestaan.
 
‘Hair’ is een hele mooie en relevante voorstelling, die niet in de val trapt om alleen maar nostalgisch te zijn, maar gelukkig ook met beide voeten in de 21ste eeuw is geworteld. Laat de nieuwe hippies maar opstaan; baat het niet, dan schaadt het ook niet.
 
‘Hair’ (Seaside Productions). Gezien: zaterdag 20 oktober in Chassé Theater, Breda (Première). De voorstelling gaat tot en met 14 april 2008 op tournee door Nederland. In Vlaanderen is ‘Hair’ te zien in Hasselt, Leuven, Roeselare, Gent, Antwerpen en Kortrijk.

Johan Depaepe 21/10/2007

terug naar boven | afdrukken | bewaren als pdf | als favoriet bewaren