Ruth Jacott (Foto: Roy Beusker)

Billie Holiday (geboren als Elinore Harris, 1915-1959) groeide op in het armste gedeelte van Baltimore. Tijdens haar jeugd werd ze wegens spijbelen een jaar ondergebracht in een tehuis. Nadat ze weer bij haar moeder mocht wonen, werd ze op kerstavond 1925 verkracht waarna ze terugmoest naar het kindertehuis. Waarschijnlijk al in 1927 zong ze haar eerste noten in Buddy’s Love Club in Baltimore. In het jaar daarna verhuisde ze naar de New Yorkse wijk Harlem waar ze werkte als prostituee maar ook geïnteresseerd raakte in jazz en optrad in de Nest Club. In 1929 veranderde ze haar naam in Billie Holiday. Holiday was de achternaam van haar vader. Billie komt volgens haarzelf van Billie Dove, een Amerikaanse actrice, maar anderen beweren dat ze deze naam koos omdat haar vader haar ‘Bill’ noemde. In november 1933 neemt ze met Benny Goodman voor Columbia Records haar eerste plaat op: ‘Your Mother’s Son-in-law’. Rond deze tijd schijnt Billie al regelmatig softdrugs te gebruiken. Volgens sommige bronnen is ze daarmee al begonnen rond haar 13e jaar. Tijdens optredens in de zuidelijke staten van de VS krijgt ze meer dan ooit te maken met racisme. Alhoewel ze een ster is, wordt ze tijdens optredens uitgescholden en wordt ze op en achter het toneel afgezonderd van de blanke orkestleden. In 1941 trouwt ze met Jimmy Monroe. Deze drugssmokkelaar liet Billie kennismaken met opium. Billie trouwt meerdere malen en heeft vele relaties. In de meeste ervan is sprake van misbruik. Ondanks arrestaties vanwege haar druggebruik (inmiddels o.a. heroïne), ziekenhuisopnames en afkickperiodes, blijft Billie een grote ster en treedt ze na 1947 regelmatig op in Carnegie Hall (Hier begint ze met het dragen van één of meerdere witte gardenia’s in haar haar. Verschroeid haar of van een fan ontvangen bloemen zijn enkele van de redenen die worden genoemd voor het onstaan van dit handelsmerk) en diverse Europese landen. Haar laatste optreden vond plaats op 25 mei 1959 in het Phoenix Theatre. Na een coma, veroorzaakt door veelvuldig drugsgebruik, wordt Billie op haar sterfbed gearresteerd vanwege haar drugsverslaving, toentertijd een misdaad op zich. Op 17 juli 1959 overlijdt ze op 44-jarige leeftijd in het Metropolitan Hospital in New York.

Ruth Jacott en Edwin Jonker (Foto: Roy Beusker)

Het is bijna ongelofelijk dat een musical over het leven van Billie Holiday dramatisch totaal niet aangrijpt. Zéker omdat er maar heel weinig feiten over haar (vroege) leven bekend zijn en Holiday zelf in de loop der tijd verschillende verhalen heeft verteld over dezelfde gebeurtenissen. Dat geeft een vorm van dichterlijke vrijheid aan de makers. Afgezien van een indrukwekkende pauzefinale (geheel te danken aan het nummer ‘Strange Fruit’, niet aan het script van Pieter van de Waterbeemd), is er echter weinig tot niets waardoor je geraakt wordt. Er zijn o.a. scènes over Billie’s jeugd, over discriminatie en de bekendste lesbische verhouding van de diva maar erg samenhangend is het niet. Ronduit storend vanuit een dramatisch oogpunt zijn de op voorleestoon gebrachte voetnoten waarmee (de context van) sommige nummers aan het publiek worden uitgelegd. Van een leven zoals Billie Holiday dat leidde, moet meer te maken zijn dan een vermoeiend en-toen-en-toen-en-toen-verhaal maar het is alsof regisseur Peter de Baan nooit van het begrip spanningsboog gehoord heeft.

Ruth Jacott (Foto: Roy Beusker)

Edwin Jonker mag verschillende mannen spelen die zich met Billie Holiday bezig hielden. Door de weinige variatie in zijn spel wordt dit al snel één man in verschillende jasjes. Al na enkele scènes weet je niet meer welk jasje bij wie hoort en raak je de draad kwijt. Hetzelfde geldt - in mindere mate want minder rollen - voor Casper Gimbrère. Bij Samora Bergtop is het precies andersom. Als je denkt ‘Huh, wie speelt ze nu?’ blijkt het vaak gewoon weer Billie’s moeder te zijn. Het enige lichtpunt – maar dan ook wel meteen een vuurtoren - in de cast is Ruth Jacott. Al doet haar motoriek in de scènes waarin Billie Holiday onder invloed van alcohol en/of verdovende middelen staat, geforceerd aan, Jacott straalt als ze zingt. Dat zijn de momenten dat je opveert uit je stoel en weer zin hebt om de show te volgen. Ook omdat het orkest o.l.v. Glenn Gaddum (muzikale supervisie Ad van Dijk) geweldig speelt. Maar zodra de Lady niet meer de blues zingt…

Als songbook is de musical ‘Billie Holiday’ geslaagd. Of het nodig is de andere castleden of het toneelbeeld daarbij te zien en de ‘verbindende’ teksten te horen? Niet bepaald. De beste manier om deze musical te gaan ‘zien’, lijkt dan ook de cd te kopen – als die er komt - en hem lekker thuis te gaan beluisteren.

Marinus de Graaf 20/12/2007

terug naar boven | afdrukken | bewaren als pdf | als favoriet bewaren